Thực tiễn đời sống có rất nhiều trường hợp nam nữ chung sống với nhau như vợ chồng nhưng lại chưa đăng ký kết hôn theo quy định pháp luật. Vấn đề đặt ra là quan hệ của họ có được xem là quan hệ hôn nhân hợp pháp không? Nếu có một bên chết trước thì bên còn lại có được hưởng thừa kế di sản của bên người chết không?
Theo mục 1 phần II Nghị quyết số 01/2003/NQ-HĐTP quy định:
- Nếu chưa thụ lý vụ án thì không thụ lý;
- Nếu đã thụ lý vụ án và đang giải quyết thì ra quyết định tạm đình chỉ việc giải quyết vụ án.
Mặt khác, nếu một người đang có vợ hoặc chồng hợp pháp nhưng lại sống chung như vợ chồng với người khác dù thời điểm sống chung là trước ngày 03/01/1987 thì quan hệ sống chung như vợ chồng này cũng không được pháp luật công nhận. Việc sống chung như vợ chồng của họ không được xem là “chung sống như vợ chồng từ trước ngày 03/01/1987” quy định tại mục 3 Nghị quyết số 35/2000/QH10.
Như vậy, khi Toà án thụ lý, giải quyết các vụ việc liên quan đến vấn đề nam nữ chung sống như vợ chồng nhưng chưa đăng ký kết hôn thì Toà sẽ không mặc nhiên công nhận việc chung sống đó là quan hệ hôn nhân hợp pháp và công nhận họ là vợ chồng mà Toà án phải xem xét đến thời điểm họ sống chung như vợ chồng là kể từ thời điểm nào? Tại thời điểm sống chung như vợ chồng, một trong hai người có ai đang có vợ hoặc chồng hợp pháp không? Chỉ khi nào việc sống chung như vợ chồng được pháp luật công nhận là quan hệ hôn nhân hợp pháp thì họ mới đủ điều kiện pháp lý để thừa kế di sản của người vợ hoặc chồng đã chết để lại.
